Celiakia to choroba, która charakteryzuje się stałą nietolerancją pokarmową glutenu.

Co się dzieje, gdy osoba z nietolerancją glutenu spożyje produkt zbożowy? Fragment glutenu oporny na działanie kwasu solnego i enzymów trawiennych przewodu pokarmowego wnika do ściany jelita cienkiego. Pod  wpływem przemian enzymatycznych przekształca się do postaci, która pobudza komórki układu immunologicznego do uwalniania czynników zapalnych. Przewlekły stan zapalny błony śluzowej jelita cienkiego prowadzi z kolei do uszkodzenia i zaniku kosmków jelitowych, za pośrednictwem których strawione składniki pokarmowe wnikają do krążenia. Skutkiem tego jest upośledzenie wchłaniania białek, tłuszczą, cukrów, witamin oraz soli mineralnych do krwiobiegu.

Ostatnie badania nad występowaniem celiakii szacują częstość zachorowań na 1:100 osób.

Co to jest gluten?

Gluten to białko znajdujące się w pszenicy i takich zbożach, jak: owies, jęczmień, żyto, kamut, orkisz, pszenżyto. Jego wartość odżywcza jest niewielka, pełni głównie rolą „kleju”, który poprzez wiązanie mąki nadaje pieczywu odpowiednią strukturę.

Objawy celiakii

Typowe formy pojawiają się zazwyczaj wcześnie, zwykle w kilka miesięcy po odstawieniu dziecka od piersi, w postaci chronicznej biegunki, braku łaknienia, wymiotów i wzdęć oraz zahamowania wzrostu.

Nietypowe postacie objawiają się najczęściej z opóźnieniem i przeważnie nie dotyczą układu trawiennego, np. anemia z niedoborem żelaza, wzrost poziomu transaminaz wątrobowych, częste bóle brzucha, hipoplazja szkliwa zębnego, opryszczkowe zapalenie skóry lub niski wzrost w wieku szkolnym. Jest to też w 60% forma spotykana u osób dorosłych, u których obserwuje się w celiakii takie odlegle symptomy jak: depresja, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, cukrzyca, niedoczynność tarczycy.

Celiakia bezobjawowa jest diagnozowana u osób pozornie zdrowych, najczęściej w czasie przypadkowych badań.

Kiedy pojawia się niebezpieczeństwo?

W ostatnim czasie ulega zmianie wiek rozpoznawania celiakii. Kiedyś był to okres pomiędzy 9-18 miesiącem życia, a obecnie miedzy 2-4 rokiem, a nawet później.

Celiakia może się ujawnić w każdym wieku, najczęściej wykrywa się ją u osób 40-50 letnich, a nawet u osiemdziesięciolatków. Trzy czwarte przypadków dotyczy kobiet.

Czy to na pewno celiakia?

Jeśli u osób z podejrzeniem o celiakii występują charakterystyczne objawy, czasami wystarczy specjalistyczne badanie krwi na przeciwciała: anty – tTG, IgA, EMA, AGA. Przeciwgliadynowe (AGA)  w klasie IgA i IgD są szczególnie ważne u dzieci poniżej 3 roku życia.

Jedynie dieta bezglutenowa

Celiakia to nie jest choroba, która nam minie za jakiś czas. Celiakia to styl życia. Nauka zasad narzuconych przez rygorystyczną dietę bezglutenową musi chwilę potrwać, ale na efekty zdrowotne nie trzeba długo czekać.

U większości osób po zastosowaniu diety bezglutenowej dolegliwości ustępują zwykle w ciągu 2 tygodni , a zmiany mikroskopowe jelita cienkiego w ciągu 6-8 tygodni. W rzadkich przypadkach wymagane jest stosowanie silnie działających leków hamujących czynności układu odpornościowego.

W dzisiejszych czasach znacząco podniosła się jakość życia osób dotkniętych celiakią. Jest to możliwe dzięki bogatej ofercie produktów bezglutenowych – łatwo rozpoznawalnych dzięki umieszczonemu na opakowaniu znakowi „przekreślonego kłosa”, które są coraz bardziej urozmaicone i łatwiej dostępne.

W przypadku dzieci w wieku szkolnym rodzice muszą powiadomić nauczycieli i personel stołówki czy bufetu o chorobie ich dziecka i jej konsekwencjach.

To na pewno wolno jeść!

Osoba z tą chorobą powinna mieć nawyk sprawdzania składu pożywienia, zanim go weźmie do ust.

Za bezglutenowe uznaje się produkty, w których według ustaleń FAO/WHO zawartość glutenu nie przekracza 20 ppm (20 mg na kg).

Dozwolone są:

• napoje: kawa, herbata, herbatki ziołowe, kakao naturalne, woda mineralna,
• produkty mleczne: mleko, maślanka, kefir, serwatka, sery białe, feta, śmietana, jogurty, sery żółte(paczkowane), topione,
• mięso, ryby, zwłaszcza świeże, owoce morza, wędliny wysokogatunkowe przede wszystkim podsuszone,
• tłuszcze: masło, masło roślinne, margaryny, oleje, oliwa z oliwek, tran,
• warzywa i owoce: bez ograniczeń,
• pieczywo, kasze, płatki bezglutenowe, makaron ryżowy i sojowy, kasza kukurydziana, gryczana, kleik ryżowy, kukurydza prażona,
• słodycze: cukier, miód, galaretki, budynie i kisiele na bazie mąki ziemniaczanej, bakalie, migdały, mak, sezam, czekolady mleczne, dżemy i marmolady,
• proszek do pieczenia bezglutenowy, soda oczyszczona, czysta żelatyna, drożdże, zioła i przyprawy, ocet winny, ocet z jabłek, siemię lniane, czysty przecier pomidorowy, majonez, jajka, niektóre musztardy.

Powyższe informacje mają charakter tylko informacyjny, dla całkowitej pewności, należy sprawdzić skład produktu przed spożyciem.

UWAGA!

Pamiętaj również o tym, że gluten jest częstym dodatkiem obecnym m.in. w pasztetach, parówkach, jogurtach, lodach, cukierkach, chipsach, sosach, proszku do pieczenia czy śmietankach w proszku. Także niektóre leki (np. przeciwbólowe lub przeciw uczuleniom) mogą zawierać domieszkę glutenu, dlatego ważne jest wnikliwe czytanie etykiet produktów spożywczych i ulotek informacyjnych leków.

Skutki nieleczenia

Zarówno brak leczenia, jak i niedokładne przestrzeganie zaleceń dietetycznych prowadzi do powikłań. Wśród nich największym zagrożeniem jest rozwój nowotworów złośliwych, np. gardła, przełyku, jelita cienkiego. Pierwotny guz może pojawić się także poza przewodem pokarmowym, np. w tarczycy, wątrobie, węzłach chłonnych. Inne możliwe powikłania to wrzodziejące zapalenie jelita cienkiego, osteoporoza, niepłodność, nawracające poronienia, przedwczesny poród oraz wczesna menopauza.

• No Related Post