Dlaczego jedni z upływem lat mają problemy z zapamiętywaniem informacji, a inni nie? Cóż, z wyjątkiem starzenia patologicznego, mamy taką pamięć, na jaką sobie zapracowaliśmy.

To, że z wiekiem pamięć słabnie, jest procesem nieuchronnym. Informacje przesyłane przez neurony przekazywane są coraz wolniej. Choć pamięć dalej gromadzi i przetwarza, to trudniej nam sięgnąć do tego, co przechowuje. Dochodzą do tego kłopoty z koncentracją. Coraz trudniej przychodzi nauka nowych rzeczy.

Pole do aktywności

Choć na zmiany nie mamy wpływu, to na tempo tego procesu już tak. Badania dowiodły, że przy odpowiednim postępowaniu mózg radzi sobie ze zmniejszającą się z wiekiem sprawnością komórek nerwowych. Podstawą jest stałe dostarczanie mu pola do aktywności. Już Cyceron, rzymski filozof, w dziele „O starości” pisał:
„Kto rozumu nie używa, ten go traci”.

Podobnie uważają współcześni lekarze – ćwiczenie umysłu opóźnia osłabienie pamięci. Trening pamięci powinien trwać przez całe życie. Nie ma więc wieku, od którego należy zacząć ćwiczyć. Również same ćwiczenia są mylącym określeniem, gdyż chodzi raczej o wybór takiego modelu życia, który pozwoli, by ów nacisk treningowy był stosunkowo stały – twierdzi prof. Bartosz Łoza, kierownik Kliniki Psychiatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Tylko ogólna, systematyczna aktywność życiowa poprawia sprawność pamięci. Wybierając pracę, która zmusza nas do intensywnego myślenia, podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów, zyskujemy znacznie większą sprawność. To uplastycznienie pamięci jest procesem długotrwałym i nie powinno być przerywane. Natomiast wszystkie metody treningu pamięci podejmowane ad hoc, doraźne ćwiczenia, jak również leki i suplementy mogą jedynie wspomagać te procesy.

Nie jest ważny typ aktywności – nie musi to być rozwiązywanie krzyżówek czy czytanie książek (choć wskazane), ale przykładowo systematyczna aktywność turystyczna. Interesujmy się życiem. Ludzie, którzy mają pasje i prowadzą aktywny tryb życia, na długo zachowują dobrą pamięć. Stale podtrzymujmy kontakty towarzyskie, unikajmy nudy, rutyny i stresów.

Trening pamięci powinien trwać przez całe życie. Nie ma więc wieku, od którego należy zacząć ćwiczyć.

Ku pamięci

Co jeszcze? Prowadźmy higieniczny tryb życia, z odpowiednią ilością snu w nocy i ruchu w ciągu dnia. Pamięć wspomagajmy dietą bogatą w nienasycone kwasy tłuszczowe. Poza tym spożywajmy dużo owoców i warzyw, zwłaszcza tych bogatych w cynk, magnez i witaminy A, B, szczególnie B12, C. Zrezygnujmy z używek – kawy, papierosów i alkoholu. Ten ostatni w nadmiarze skutecznie niszczy pamięć.

Pomimo ogromu produktów ułatwiających zapamiętywanie istniejących na naszym rynku należy raczej myśleć o zdrowej diecie, ze specjalnym naciskiem na produkty korzystne dla pracy – tu uwaga – układu krążeniowo-oddechowego.

Dieta wieloskładnikowa, zrównoważona jest radą uniwersalną. Nie można mieć bowiem nadciśnienia i sprawnej pamięci czy cierpieć na niewydolność oddechową i intensywnie pracować intelektualnie.

Pamiętajmy o naszym mózgu dziś, aby w przyszłości on pamiętał o nas.

• Dieta dla mózgu